WEBVTT

1
00:00:05.860 --> 00:00:07.270
Beno, arratsalde on.

2
00:00:14.620 --> 00:00:19.960
Arratsalde on guztioi. Jardunaldien
azken zatiarekin hasiko gara.

3
00:00:23.320 --> 00:00:29.800
Zentzumenen, pertzepzioen eta kulturaren
etorkizuna. Josep de Haro, Bartzelonako

4
00:00:29.800 --> 00:00:32.200
Unibertsitateko

5
00:00:34.480 --> 00:00:39.040
Medikuntzako doktoregoa, Medikuntza eta
Otorrinolaringologiako

6
00:00:39.040 --> 00:00:46.900
espezialista da. OER.

7
00:00:48.730 --> 00:00:53.020
Batez ere zentzumen-medikuntzan egiten du
lan. Otorrinolaringologiako,

8
00:00:53.021 --> 00:00:58.540
Buruko eta Lepoko Kirurgiako Espainiako
Elkarteko kidea da. Espainiako

9
00:00:58.540 --> 00:01:02.680
Zientzia Sentsorialen Elkarteko arduraduna da,
PERCEP NETeko

10
00:01:02.680 --> 00:01:04.480
aholkulari zientifikoa.

11
00:01:05.560 --> 00:01:08.860
Gainera, zerbitzuburu ohia da, eta gaur
egun Badalonako Udal

12
00:01:08.860 --> 00:01:13.720
Ospitaleko Otorrinolaringologia
Zerbitzuan egiten du lan

13
00:01:13.720 --> 00:01:19.870
asistentziala, medikuentzako zeregin
pedagogikoarekin osatzen duena. Hainbat

14
00:01:19.870 --> 00:01:25.570
eta hainbat lanen egilea da, esango nuke
ikerketa eta argitalpenei

15
00:01:25.570 --> 00:01:30.130
buruz, bai estatukoak bai nazioartekoak. Bona
berandu dabil Josep.

16
00:01:30.880 --> 00:01:31.750
Eskerrik asko.

17
00:01:35.140 --> 00:01:39.530
Eskerrik asko. Beno, arratsalde on, eskerrik asko
guztioi, eskerrik asko aukera

18
00:01:39.670 --> 00:01:40.720
honengatik, ez.

19
00:01:41.980 --> 00:01:45.280
Izan ere, lehen galdera aurpegira zenbat begiratu da
ni bezalako tipo batek egiten duela

20
00:01:45.280 --> 00:01:48.550
horrelako leku batean. Baina, tira, ohituz joan
naiz hori dela filtratutako

21
00:01:48.800 --> 00:01:53.830
medikuak. Hori gero Generalitatean
gerta zitekeen. Uste

22
00:01:53.830 --> 00:01:54.910
duzue doan zaudela.

23
00:01:57.280 --> 00:02:01.690
Mahaiko mikroa utzi eta mikroarekin
jarriko naiz, orain lo egiteko

24
00:02:01.700 --> 00:02:03.070
ordua baita. Ondo ulertzen

25
00:02:09.070 --> 00:02:11.830
duzue hitz egitea tokatzen zaidana.

26
00:02:13.090 --> 00:02:19.150
Azken batean. Nik nahi nukeena da sukaldariak edo
sukaldariak zareten guztiok,

27
00:02:19.150 --> 00:02:25.120
ez dakit nola gustatzen zaizuen sukaldariak
prest egotea. Uste dut

28
00:02:25.120 --> 00:02:27.850
hau zuentzat egina dagoela,
nahiz eta guk antolatu.

29
00:02:27.850 --> 00:02:32.050
Ni zuentzat nago hemen, jakina,
gauzak ikasten ari naiz.

30
00:02:32.650 --> 00:02:37.900
Baina zuek zarete ikastetxez ikastetxe, eta
egunez egun erabil ditzaten

31
00:02:37.900 --> 00:02:42.610
elementu batzuk ematen saiatuko naiz, egunerokoan
zeuen gauzak egin ditzazuen,

32
00:02:43.000 --> 00:02:46.360
zuen sukaldaritzarekin, azken
batean, gozatu egingo baitugu.

33
00:02:46.361 --> 00:02:49.960
Guk ere bi aldiz gozatuko dugu,
pribilegio hau duzue. Egiten

34
00:02:49.960 --> 00:02:54.340
duzue, kontsumitzen dugu, guk bakarrik
kontsumitzen dugu ondo.

35
00:02:55.390 --> 00:02:57.010
Ezer baino lehen, jar gaitezen ondo.

36
00:02:58.450 --> 00:02:59.680
Argi badabil.

37
00:03:02.560 --> 00:03:06.550
Opera urdin minaren gaia ez zen
arraroa bakarrik. Gogoratzen dugu

38
00:03:06.550 --> 00:03:06.790
hau.

39
00:03:08.111 --> 00:03:12.370
Behi urdin argi bat dugunean. Eta inor
ez da ezertaz kexatzen.

40
00:03:13.660 --> 00:03:18.761
Hau perfektua da. Orduan, ona
da behi urdin hori

41
00:03:18.760 --> 00:03:23.530
elikatzea. Ezin zitekeen besterik
izan. Udare urdinez. Egoera

42
00:03:23.590 --> 00:03:28.480
bitxi samarra da, eta gaur
eguerdian lortu

43
00:03:28.480 --> 00:03:29.260
dugu.

44
00:03:30.280 --> 00:03:32.890
Hau hemen egiten duela esan gabe.

45
00:03:35.080 --> 00:03:39.520
Ni behera jaitsi naiz eta inor ez da kexatu,
baina ezta horrela ere. Baina ahoa beteta zeukatena,

46
00:03:39.520 --> 00:03:44.320
noski, baina ezta horrela ere. Hemen
daukat. Museoak jarriko du.

47
00:03:45.580 --> 00:03:53.890
Kobre Ada udareak, sagarraren kabreada
berriak, sutan jartzen zuela.

48
00:03:54.730 --> 00:04:00.550
Ondo egina Sarrera hau garrantzitsua dela
uste dut. Nire lan-esparrutik

49
00:04:01.720 --> 00:04:06.130
esan nahi du gauza arraroa
izango dela.

50
00:04:07.390 --> 00:04:11.860
Minaren tenpluan lan egiten dut. Gu
ospitaleratzea ez da inor etortzen

51
00:04:11.860 --> 00:04:16.480
nire ospitalera, nire zentrora,
tenplura, etorri, entzun, ondo

52
00:04:16.480 --> 00:04:25.000
nago. Bizi beldur da, inor ez. Laster oinazearen
tenplua da. Astero ikusten dudanari segundo

53
00:04:25.330 --> 00:04:29.380
bat ematen diot, astegun bakoitzean usaimenaren
nahasmenduak eta dastamenaren

54
00:04:29.380 --> 00:04:31.630
nahasmenduak dituen jendea ikusten dut.

55
00:04:32.710 --> 00:04:36.100
Hau da, noizbehinka gertatzen zen gauza bat da.
Entzumen-nahasmenduak, orekaren

56
00:04:36.340 --> 00:04:40.360
tonuak edo itunaren nahasmenduak aipatu
zizkigun. Asteko egun bakoitzean

57
00:04:40.360 --> 00:04:43.450
imajina ditzakezuen gauzarik arraroenez ari
natzaizue.

58
00:04:45.340 --> 00:04:48.640
Beraz, esan nahi du usaimenik
gabeko biztanleen ehuneko hirua

59
00:04:48.640 --> 00:04:51.040
bi herritarren artean dagoela,

60
00:04:52.210 --> 00:04:55.840
usaimen-galera maila desberdinik gabe.
Katalunian egin genuen

61
00:04:55.840 --> 00:04:59.261
azterlanean biztanleriaren
ehuneko hamazazpira iristen da.

62
00:05:01.060 --> 00:05:05.170
Beraz, jendea eta jendea ez dira
artatzen ari. Horregatik daukagu

63
00:05:05.170 --> 00:05:07.270
hainbeste jende maila honetan.

64
00:05:09.040 --> 00:05:14.830
Gehiago. Denek ikusi duzue sukaldeko
paperak jarri dizkizuetela.

65
00:05:16.000 --> 00:05:21.550
Eta egina dago. Eskatu duelako eman zuen
ez dudalako ezer esango.

66
00:05:22.120 --> 00:05:25.180
Daukazunaren flash bat egingo du. Idatzita
dago, baina etxerako eginbeharrak dituzu.

67
00:05:25.180 --> 00:05:25.510


68
00:05:26.890 --> 00:05:29.410
Izan ere, hor ere gaizki legoke idatzita
daukazuena berriro errepikatzea,

69
00:05:29.411 --> 00:05:33.311
batez ere sukaldaritzaren artean zaudetenentzat,
sukaldaritzaren ezagutzan

70
00:05:33.310 --> 00:05:37.600
zaudetenentzat. Irakurtzen ari
zaretelako puntu bakoitzean

71
00:05:37.600 --> 00:05:43.870
azalduko duzunaren arabera, Flysch bat
izango da. Kolpetik eta

72
00:05:43.870 --> 00:05:46.750
borraz, zer gertatzen da belarria galtzen dudanean
kolpeak eta borrak ematen ditudanean zer gertatzen

73
00:05:47.110 --> 00:05:51.760
den ikusmena galtzen duenean, oso logikoa iruditzen
baitzaigu. Baina hemengo inork ez du

74
00:05:51.760 --> 00:05:56.230
pentsatu hamar zentzu daudela, ez bost. Has
gaitezen hemendik. Eta hiru

75
00:05:56.230 --> 00:06:00.520
aldiz biderkatu daitezke. Hogeita hamar
izatera irits gaitezke. Eta hori ere

76
00:06:00.520 --> 00:06:04.120
izan zitekeela, hori hipotesi sorta bat
izango zela, lan batzuk,

77
00:06:04.120 --> 00:06:09.280
gero hitz egingo dugun errealitate batzuk,
horrek jendeari erantzun ziezaiokeela.

78
00:06:09.280 --> 00:06:10.690
Non zegoen nire atzean.

79
00:06:11.800 --> 00:06:16.510
Extremadurakoa. Zer zioen. Arimak zentzuak
ditu. Ba asko sentitzen dut, San

80
00:06:16.510 --> 00:06:21.550
Benediktoren arauaz hitz egin delako eta atzo
goizean San Frantziskori buruz hitz

81
00:06:22.170 --> 00:06:28.720
egin zelako. Nik bai, Santa Teresa Jesusena, ez.
Eta ezer susmagarririk

82
00:06:28.721 --> 00:06:32.660
ez, inkisizioak bizia erretzeko
jazarri baitzioten. Uste

83
00:06:32.661 --> 00:06:36.520
dudanean ez dudala susmo handirik. Gauza
hauetaz hitz egiten du, beraz,

84
00:06:36.760 --> 00:06:39.400
zentzumenei buruz hitz egiten denean, lurralde osoa
hartzeko, tranparik egiten ez

85
00:06:39.400 --> 00:06:44.530
badugu. Gauza bat da zientziak hori lantzeko
gaitasuna izatea, eta bestea da

86
00:06:44.560 --> 00:06:48.910
buruan lan egiteko gaitasuna izatea, ez.
Horiek bi istorio desberdin dira. Eta

87
00:06:48.911 --> 00:06:55.390
adimenari esker zientziak gehiago
aurreratu du. Nerbio sistemak gidatzen

88
00:06:55.390 --> 00:07:02.470
gaitu. Sartzeko bakarrik. Horrela, baina ikusiko
duzue zergatik esaten dudan. Nerbio-sistema

89
00:07:02.471 --> 00:07:04.120
oso konplexua.

90
00:07:05.380 --> 00:07:07.540
Bigarren hormona-sistematik,

91
00:07:09.190 --> 00:07:14.650
hirugarren immunologia-sistematik, eta lau
sistematik. Psikoa edo pneumologikoa

92
00:07:14.710 --> 00:07:19.750
nahi baduzue, zer den esango dizuegu. Horrek esan nahi
du pastela egiten duzuenean, gisatua

93
00:07:19.750 --> 00:07:24.190
egiten duzuenean, egiten duzuenean, zein den
sukaldea. Sistema horiek, gorputzaren

94
00:07:24.190 --> 00:07:29.950
defentsak, gorputzaren erreakzio oso
moralak eta nerbio-sistema eta

95
00:07:29.950 --> 00:07:33.430
sare hori guztia lantzen ari zarete. Eta hori
Espainiako Estatuan hogeita

96
00:07:33.430 --> 00:07:35.620
hamabost urteko atzerapena duen
diziplina da.

97
00:07:37.090 --> 00:07:38.560
Zer da neurotoxikoa?

98
00:07:39.880 --> 00:07:45.100
Endokrinologian gutxienez, lan-unitate
bakarra da, Nehork psiko-immunoa

99
00:07:45.520 --> 00:07:50.800
Endokrinologia Estatu Batuetan, Estatu Batuetako
buruak, Zuek zoriontzen zaituztet

100
00:07:50.800 --> 00:07:55.480
honetan abantaila handia duzuelako, nola
funtzionatzen dugun ikusteko

101
00:07:55.480 --> 00:07:59.890
ikuspegi oso garrantzitsua delako.
Hortik zintzilik dago

102
00:07:59.890 --> 00:08:04.270
esan dizkizuedan ardatz horien guztien sentsorialtasuna, eta,
beraz, sukaldari gisa, hortik zintzilik,

103
00:08:05.290 --> 00:08:06.730
nik argi eta garbi zintzilikatzen dudan bezala.

104
00:08:08.260 --> 00:08:13.030
Baina sentsualitatea ez da gaur egun bakarrik,
entzuten dudanean, ez ditut

105
00:08:13.030 --> 00:08:16.120
bereizten, bereizten, baizik eta pertsonaren
immunitatea landuko dut.

106
00:08:17.200 --> 00:08:21.100
Egoera psikologikoa landuko dut, unitate
bakarra delako, Ez dago aukerarik

107
00:08:21.100 --> 00:08:27.130
ardatz neurotoxiko immuno
endokrinoa logiko hori denean, zati

108
00:08:27.190 --> 00:08:31.150
horietako bat ahuldu egiten da,
sistema osoa ahultzen da eta hau

109
00:08:31.150 --> 00:08:34.120
mikroskopia elektronikoaren
mailan dago argazkiak lasai, neurona

110
00:08:34.360 --> 00:08:37.781
bat bezala, Ez dizuet hemen jarriko. Neurona bat
linfozito neurona-nerbio-sistema

111
00:08:37.780 --> 00:08:42.010
batekin konektatzen ari denez, linfozitoa
defentsak eta nola

112
00:08:42.010 --> 00:08:43.210
trukatzen den informazioa.

113
00:08:44.230 --> 00:08:48.910
Hori atzerapena da, informazioa
atzeratzea, hau da, aspalditik

114
00:08:48.910 --> 00:08:50.560
ez da oso berria.

115
00:08:53.140 --> 00:08:57.820
Ondo da. Zer gertatzen da? Hemen gauden
guztiok. Berezia, sukaldariak zaretenok

116
00:08:57.821 --> 00:09:00.250
leiho sentsoriala duzuen bitartean.

117
00:09:03.610 --> 00:09:07.570
Hau irakur genezakeen dokumentu bat da,
zuzendu gabea. Zuzenean dago jarrita.

118
00:09:07.870 --> 00:09:12.130
Egon gaitezke. Saiatzen ari naiz, ez dizuet
irakurtzen utziko, honako honetaz konturatzea

119
00:09:12.130 --> 00:09:13.120
besterik ez dut nahi.

120
00:09:14.230 --> 00:09:15.100
Nik horrela irakur dezaket,

121
00:09:16.840 --> 00:09:22.210
horrela irakur baitezaket, edo horrela irakur
dezaket, edo ezin dut horrela.

122
00:09:24.880 --> 00:09:28.930
Hau azkenean da ez du zerikusirik, Eraso dute
edo irakurri ahal izango

123
00:09:28.930 --> 00:09:29.440
dut ere, Jakina.

124
00:09:32.170 --> 00:09:37.091
Nahi dut. Hitz gutxi dituzte guk zor diogun
errealitatea gure leiho sentsorialei

125
00:09:37.090 --> 00:09:43.330
zuzenean lotuta dagoela esateko, eta
horrela izan daiteke.

126
00:09:43.330 --> 00:09:43.570


127
00:09:45.071 --> 00:09:49.780
Gutako bakoitzak bere leiho sentsoriala
diseinatzen du bizitzan.

128
00:09:50.860 --> 00:09:54.130
Neurri batean, herentzia genetikoa
dugulako datorkigu, eta ikusiko

129
00:09:54.130 --> 00:09:58.510
dugu neurri batean egunerokotasunak
hartzen duena. Gauzak nola doazen.

130
00:09:58.660 --> 00:10:02.620
Orduan leiho hori erakutsiko dugu,
leiho hori hor ondo dago, hori da

131
00:10:02.710 --> 00:10:06.490
nire leihoa, nire leihoa den bezala.
Gutako bakoitzak gure leiho

132
00:10:06.490 --> 00:10:09.280
sentsoriala nolakoa den jakin
arte. Gaur egun nahi duzuenaren

133
00:10:09.340 --> 00:10:12.820
teoria egin dezakegu, koloreen teoria,
entzumenaren teoria, besteengan

134
00:10:12.821 --> 00:10:15.930
gertatzen den bezala dirudielako. Hori
guri gertatzen zaigu.

135
00:10:15.941 --> 00:10:18.820
Beraz, gu sukaldean ari zaretenez, zuen
leihoa erabiltzen

136
00:10:18.821 --> 00:10:24.010
ari zarete, zuena ez arrautzak
edozer egiten ari dena.

137
00:10:24.670 --> 00:10:25.390
Une horretan.

138
00:10:26.530 --> 00:10:30.520
Ados. Hortik kanpo hasi ginen. Hori izango litzateke
markoa.

139
00:10:31.630 --> 00:10:36.790
Badira iragazki batzuk zentzumenen
bidez gure eguneroko

140
00:10:36.790 --> 00:10:41.290
bizitza laburtzen dutenak. Adibide bat
jarriko dizuet,

141
00:10:45.850 --> 00:10:52.990
ez dutela esaten, orri bat daukazuela
baizik. Orduan informazio bat da, orri

142
00:10:52.990 --> 00:10:54.730
hau. Imajinatu.

143
00:10:56.380 --> 00:10:57.070
Tiroa.

144
00:10:58.810 --> 00:10:59.470
Zerbait esateagatik.

145
00:11:02.800 --> 00:11:07.060
Eta hori hemen orriaren ehuneko bata
izatea,

146
00:11:08.740 --> 00:11:12.880
hau ehuneko bat balitz, han dagoen
informazio guztia.

147
00:11:14.860 --> 00:11:17.590
Ez dugu jakingo. Irakurri behar dut, nik
irakurri behar dut.

148
00:11:18.610 --> 00:11:22.810
Hau irakurri behar dut. Horrela funtzionatzen du
gure garunak. Gure informazioaren

149
00:11:22.810 --> 00:11:27.160
ehuneko laurogeita hemeretzi baztertu egiten da,
ehuneko laurogeita hemeretzi.

150
00:11:27.160 --> 00:11:32.320
Izan garuna ez dago atzemateko,
baizik eta zentzumenen kudeaketara

151
00:11:32.710 --> 00:11:37.720
eramango gaituzten zenbait emaitza baztertu eta
ahalbidetzeko, eta hortik

152
00:11:37.720 --> 00:11:40.060
eratortzen dena, jakina, sentsorialtasuna.

153
00:11:43.080 --> 00:11:46.450
Estimuluen ehuneko laurogeita hemeretzik uko
egiten diote gure garunari.

154
00:11:46.450 --> 00:11:51.431
Bigarren iragazkia. Zentzumenak,
azken batean, uhinen bidez

155
00:11:51.430 --> 00:11:56.350
eraikitzen dira edo argi-uhinak, Hartza,
presio-uhinak edo uhin elektromagnetikoak

156
00:11:56.350 --> 00:12:00.190
dira. Funtsean elektrizitate
ordenatua edo anarkikoa

157
00:12:00.191 --> 00:12:00.730
gara.

158
00:12:02.130 --> 00:12:06.760
Pedagogia pixka bat izateko, argi
uhinek argia, kaptazioa,

159
00:12:06.760 --> 00:12:11.440
ikusmena, presio uhinak, soinua,
ukimena, oreka

160
00:12:12.640 --> 00:12:17.380
eta atomoen arteko molekula arteko
truke elektronikoei lotutako

161
00:12:17.441 --> 00:12:23.050
uhin elektromagnetikoak ahalbidetuko
dizkigute. Usaimenaz,

162
00:12:23.050 --> 00:12:25.211
dastamenaz eta minaz ari gara.

163
00:12:26.470 --> 00:12:29.110
Aurreikusi genituenak baino
zentzu gehiago ateratzen ari dira.

164
00:12:29.410 --> 00:12:30.010
Gehiago aterako dira.

165
00:12:32.321 --> 00:12:33.070
Hirugarren maila.

166
00:12:34.210 --> 00:12:38.860
Gure zentzumenek ezin dute dena harrapatu.
Hizlariek hemen esan dituzuen

167
00:12:39.040 --> 00:12:40.900
gauzak gogoratuko dituzue.

168
00:12:41.920 --> 00:12:46.630
Ezin dugu guk ikusi, ezin dugu ikusi ez
dugun guztia, existitzen dena ezin

169
00:12:46.630 --> 00:12:51.610
dugu ikusi, zeren eta ez Gure zentzumenen
tarte honetan, operatibitate-tarte

170
00:12:51.610 --> 00:12:55.840
hori gure esku dago. Hau da, ultramorearen eta
infragorriaren artean ikus

171
00:12:55.840 --> 00:13:03.250
dezaket. Bere artean entzun edo entzun ditzaket
soinuak eta soinuak. Ahal dut. Gauza

172
00:13:03.250 --> 00:13:08.440
bera gertatuko da ukimenarekin. Zentzumenek
operatibo izaten utziko didaten

173
00:13:08.441 --> 00:13:13.270
tarte bat izango dut. Gainerakoa ez dugu ehizatuko.
Gainerakoa existituko ez balitz bezala

174
00:13:13.270 --> 00:13:19.330
izango da, eta existitzen da, baina ez dugu ikusten. Ez dugu
irakurtzen, ez dugu ukitzen, ez diegu gustatzen,

175
00:13:19.571 --> 00:13:23.500
parametro fisiologikoak aldatzen baditugu edo
hori egiteko aukera emango

176
00:13:23.500 --> 00:13:28.390
digun teknologiarekin laguntzen badiogu izan
ezik. Beraz, zentzumenak ez ezik,

177
00:13:28.390 --> 00:13:32.800
bakarrik jotzera behartzen gaituztenak ere
badira.

178
00:13:34.210 --> 00:13:37.480
Beraz, eskura dugun errealitatea mugatuz
goaz, mugatuz hitz egiten

179
00:13:37.480 --> 00:13:38.020
genuen.

180
00:13:39.850 --> 00:13:45.221
Baina, gainera, gero eta gehiago. Entzun
dezakegun zerrenda hori desagertu

181
00:13:45.220 --> 00:13:50.590
egiten da estimulua aldatzen ez
denean. Etengabe estimulatzen zaio.

182
00:13:50.620 --> 00:13:55.660
Gure garunak esaten digu desagertu
egiten direla. Lehen orduan gozokiak

183
00:13:55.660 --> 00:13:59.710
egin eta kafesne gozokiak egiten
dituzten enpresa batera bazoazte,

184
00:13:59.710 --> 00:14:02.800
Feddal Etxetik etzanda geratzen
zarete. Poro guztiak ere bai.

185
00:14:03.040 --> 00:14:08.110
Denak egiten du hegan, kafesne usaina du.
Baina handik bost minutura

186
00:14:08.110 --> 00:14:13.090
ez duzue jakingo kafesnea egiten dutenik.
Soinu konstante bat jarriz gero,

187
00:14:13.360 --> 00:14:17.950
argi konstantea jarriz gero, gure gorputzak
garuna deuseztatuko du. Arreta-gune

188
00:14:17.950 --> 00:14:21.700
gisa, pizgarri horrek hori ekarriko du.
Beraz, zerrenda ez ezik,

189
00:14:21.710 --> 00:14:25.240
xehetasun horiek guztiak ere
hegan doaz.

190
00:14:27.280 --> 00:14:30.970
Horrek guztiak, azken batean, gidatu egiten
gaitu, idatzi besterik ez duzue egin.

191
00:14:30.970 --> 00:14:35.290
Hor emozio primarioak sortzen ditugu, hau da,
estimuluak, erantzuna. Atzamarra

192
00:14:35.290 --> 00:14:39.250
zulatzen dit, eskua baztertu du. Gero beste emozio
batzuk geratzen dira, desberdinak izango

193
00:14:39.250 --> 00:14:43.750
direnak. Emozio horiek hemen ikusten duzuen
errealitatea interpretarazten digute.

194
00:14:44.380 --> 00:14:45.640
Norbaitek aurpegi bat zuen,

195
00:14:46.690 --> 00:14:50.710
aurpegi bat dirudi, edo Marteko mendiei dagokie, eta
horiek aurpegi bat pentsarazten

196
00:14:50.950 --> 00:14:56.770
digute. Baina, noski, ez dago aurpegirik. Beraz,
estimulu eta erantzun hori pixkanaka

197
00:14:56.770 --> 00:14:57.820
sortzen ari da.

198
00:14:58.870 --> 00:15:04.330
Mugen arabera, sentimenduak
emozioen gainetik

199
00:15:04.330 --> 00:15:09.430
ezarri ditugu. Nerbio-sistemaren forma
landua sortzen da, hau da,

200
00:15:09.440 --> 00:15:14.680
kanpoko estimuluen aurrean posizio
jakin batzuk hartzen

201
00:15:14.680 --> 00:15:15.430
hastea.

202
00:15:16.520 --> 00:15:19.600
Izan garunaren hainbat aldetan sortzen
diren sentimenduak.

203
00:15:20.710 --> 00:15:24.790
Eta benetan gero eta gehiago konturatzen ari
gara gure garuna erresonantzia

204
00:15:24.790 --> 00:15:27.670
magnetiko funtzional bat balego, hau

205
00:15:28.930 --> 00:15:33.490
da, miaketa mota bat, estimulu bat
ematen dugunean, ez dela aktibatzen

206
00:15:33.490 --> 00:15:38.170
belarriaren eremua. Edo gaur egun estimulu
bisual bat joan zara, garunaren ikuseremuak

207
00:15:38.170 --> 00:15:44.410
atzean aktibatzen gaitu. Garunak, literalki,
energiaz eztanda egiten du. Gero,

208
00:15:44.620 --> 00:15:49.330
formula matematiko bat aplikatu behar da
estatistika-programa gisa, eta horrek aldea

209
00:15:49.330 --> 00:15:53.500
ateratzen du gehien aktibatzen den eta
eremu desberdinak ikusten diren

210
00:15:53.500 --> 00:15:57.280
eremuetan, ez bakarrik lehen uste zirenetan.
Beraz, garun osoa da estimuluaren

211
00:15:57.430 --> 00:16:01.930
erreakzioaren mende geratzen
dena.

212
00:16:03.070 --> 00:16:10.510
Gehiago. Izan ere, nola komunikatzen gara hori
adierazten zenutenean, azaltzen

213
00:16:10.510 --> 00:16:14.260
du, plater bat da edo nolabait modu bat
nahi duzuena guk pazientearekin

214
00:16:14.260 --> 00:16:17.920
hitz egin behar dudanean, esaten ari
naizen guztia paziente

215
00:16:17.920 --> 00:16:21.790
urduriarekin praktikatu behar dut,
Tenplutik ospitale izeneko

216
00:16:21.790 --> 00:16:23.620
minari buruz hitz egiten ari
nintzen.

217
00:16:24.730 --> 00:16:28.030
Baina hori egunero gertatzen da kontzientzia dugu
ez du esan nahi ez da

218
00:16:28.930 --> 00:16:33.780
trebetasuna gertatzen dira ikasi edo
sareak, Estali gai izan fokatzeko.

219
00:16:33.880 --> 00:16:34.390


220
00:16:35.530 --> 00:16:39.640
Komunikatzen gara, baina gehienetan ez
egiten dudanagatik

221
00:16:39.640 --> 00:16:40.960
eta orain hitzagatik,

222
00:16:42.100 --> 00:16:45.400
hitz bat izan ezik. Orain egiten ari
naizen hau komunikazioaren

223
00:16:45.400 --> 00:16:50.500
ehuneko zazpi da, ehuneko zazpi.
Beraz, azaltzen duenean platoa

224
00:16:50.500 --> 00:16:54.520
dela, mahaikide bati. Astakeria.

225
00:16:56.440 --> 00:17:00.610
Ba beste ehuneko laurogeita hamahiruan
azalduko nuke. Zer da irudia,

226
00:17:00.610 --> 00:17:06.850
tonua, jarrera. Pila, gu zentzumenak.
Hitzak oso gutxi konbentzitzen

227
00:17:06.850 --> 00:17:10.990
du. Konbentzitzen zintuztedana nik egiten
dudana da, ahuntz bat bezala

228
00:17:10.990 --> 00:17:15.821
nago, zentzuduna naiz edo txorakeriak esaten ari
naiz. Koherenteak dira. Baina,

229
00:17:15.820 --> 00:17:20.740
noski, ez duzu hitzagatik egiten. Edo irudia
zentratzen ari da, batez ere hizkuntzaren

230
00:17:20.740 --> 00:17:23.350
ehuneko berrogeita hamar baino gehiagori
dagokiona.

231
00:17:26.740 --> 00:17:27.400
Baina gehiago daude.

232
00:17:28.810 --> 00:17:34.180
Gero eta gehiago mugatzen gaitu
errealitatean. Mundu guztiak ez du

233
00:17:34.690 --> 00:17:39.790
hizkuntza-nagusitasun bera. Hori
ziurtatzeke dago oraindik, nahiz

234
00:17:39.790 --> 00:17:43.000
eta azterlanak egon, egiten ari
baitira eta arlo militarrean

235
00:17:43.000 --> 00:17:47.410
sortu baitzen, baina dagoeneko
egiten dira, dagoeneko egiten

236
00:17:47.410 --> 00:17:51.040
dira horri buruzko ikastaroak, eta horiek dira
gutako batzuentzako

237
00:17:51.040 --> 00:17:55.930
pertzepzio-bideak. Ikusmenak menperatzen
gaitu, beste batzuk,

238
00:17:55.930 --> 00:18:00.670
entzumenak, beste batzuk, ukimenak, beste batzuk,
sentsazioak, beste batzuk, usaimenak, eta

239
00:18:01.090 --> 00:18:07.000
horrek esan nahi du nik norbaitekin hitz egiten
dudanean, beste bisualak eta ni hitzezkoa

240
00:18:07.000 --> 00:18:08.800
banaiz, gutxi ulertuko dugula elkar.

241
00:18:10.660 --> 00:18:14.560
Nik ez baitiet kasurik egiten zaintzen ari
naizen keinuei, eta bestea keinu

242
00:18:14.560 --> 00:18:18.820
horiei erreparatzen ari baitzara. Gauzak
azaltzen dizkioten aditzak aurkitzen

243
00:18:18.820 --> 00:18:21.701
saiatzen naizenez, besteari piperra
axola zaio. Beste adibide

244
00:18:21.700 --> 00:18:28.600
bat da hemen. Bai. Pradoko Museora gaizki bazoaz eta
eman edo ez. Hemen ikusiko dugu

245
00:18:28.600 --> 00:18:33.610
Donostiako Kontxa ez. Kanpora ateratzen
naiz, eta nagusi bat ateratzen

246
00:18:33.610 --> 00:18:36.881
da zuengandik, bisuala dena, entzumena
gailentzen da eta erabat irteten

247
00:18:36.881 --> 00:18:40.570
dira. Sentipen-tesikoak itzularazten gaituzuenok Eta
Cos azaltzen digute Dira batzuk

248
00:18:40.570 --> 00:18:45.250
ikusi dituztela. Hau kolore leherketa bat da.
Inoiz ez hobeto esanda hemen daukazuen

249
00:18:45.250 --> 00:18:51.640
egunarekin. Eta beste batzuk dira. Eta hau
Ezohiko sinfonia da. Eta honek

250
00:18:51.641 --> 00:18:54.910
oilo-larrua jartzen dizu. Errealitate bera
aldatu egin da, modu

251
00:18:54.910 --> 00:18:59.170
desberdinean interpretatu da. Eta hala ere,
gauza bera bada.

252
00:19:00.460 --> 00:19:05.200
Hizkuntzak, elkarri lotuta daudenean, oztopo batzuk
sortzen ditu. Olatuak hautsi du.

253
00:19:09.790 --> 00:19:14.950
Kontzientearen mundua dugu, kontrolagarria dena
izugarri interesatzen zaigu, gorrotoa

254
00:19:14.950 --> 00:19:19.180
diogu, kontrolatzen dut, dena ondo zaintzen du.
Izan ere, kontzientearen mundua,

255
00:19:19.180 --> 00:19:23.050
kontrol hegaztiaren mundua, dugun
gutxienekoa da gure burmuinen

256
00:19:23.050 --> 00:19:26.770
ehuneko bat gure sentsorialtasuna
kudeatzeko benetan geratzen

257
00:19:26.980 --> 00:19:32.470
zaigun bakarra bada. Zer gertatzen da horrela ez
balitz? Hor eserita zaudeten guztiok,

258
00:19:32.470 --> 00:19:36.340
zuzen nagoenak eroen erregistroa izan
beharko luke. Estutu galtzontziloak

259
00:19:36.340 --> 00:19:41.320
eroen gizonekin, eta estutu betaurrekoetako
zintzilikariek daramazuen

260
00:19:41.320 --> 00:19:46.300
bularretakoa, alkandora izerditua edo
hanketakoak baino handiagoa ez

261
00:19:46.300 --> 00:19:50.170
dena, jantzita dauden bezala. Horrek guztiak
burmuinean sartuta egon beharko

262
00:19:50.170 --> 00:19:54.470
luke. Baita baztertu ere. Beraz,
irteteko beharra.

263
00:19:56.800 --> 00:20:01.240
Zenbat geratzen zaidan, hemen izan dudalako. Zenbat eta
bost minutu astakeria baino

264
00:20:01.240 --> 00:20:05.170
gutxiago. Ongi. Kontzientzia kontzientzian oso
motz geratuko naiz

265
00:20:05.170 --> 00:20:08.770
hemen. Gero gehiago ordaindu beharko dut,
baina, beno, hemen uzten banauzue,

266
00:20:08.770 --> 00:20:13.360
gure barrua zuzenduko duten kontzientzia eta
kontzientzia duzue. Adibide

267
00:20:13.360 --> 00:20:16.600
bat jarriko dugu gero. Zureak
ehuneko hogeiko aukerak

268
00:20:16.600 --> 00:20:21.281
ditu. Beraz, begira nola mugatzen
gaituzten gure pertzepzioak,

269
00:20:21.280 --> 00:20:25.900
ikusten dituzten sentsazioak. Arreta
jarraituak, selektiboak eta banatuak

270
00:20:25.900 --> 00:20:32.890
arreta jartzen dugunean esan nahi du. Hau ez
da txiste bat. Hau mugikorra da, esku

271
00:20:32.891 --> 00:20:37.300
libreek erabiltzen duten lehen mugikorra, noski, ez
zegoelako eta lan egin behar zuelako eta gauzak

272
00:20:37.300 --> 00:20:41.440
apuntatu behar zituelako. Goma bat
sartu zitzaigun eta akabo praktika.

273
00:20:41.770 --> 00:20:46.480
Adi egoteko. Egon, erantzun bat
eman, zerbait aurkitu,

274
00:20:46.480 --> 00:20:48.070
irtenbide bat aurkitu.

275
00:20:50.440 --> 00:20:56.470
Kronobiosentsorialtasuna dugu, eta horrek esan
nahi du eguneko ordu bakoitza gure sistema

276
00:20:56.470 --> 00:20:59.320
sentsorialera aldatzen dela blokeen arabera.

277
00:21:00.850 --> 00:21:04.000
Beraz, goizeko seietan patata frijituak jan.
Ez dizuet gaur arratsaldean

278
00:21:04.000 --> 00:21:07.810
omenduko zaituztedana. Eta horrela nahi
duzun Philando egin dezakezue. Eta

279
00:21:07.810 --> 00:21:11.200
hori da arrantzan ibiltzeak duen garrantzia, nola
aplikatu. Aldez aurretik ezagutu

280
00:21:11.230 --> 00:21:13.210
behar da. Orduan, zer egin dezaket.

281
00:21:14.740 --> 00:21:18.970
Oroitzapenak eta proiektuak kudeatzen dituen
memoria.

282
00:21:20.650 --> 00:21:24.550
Memoria horrek baztertu egiten du Orain arte
esan dizuedan guztia gorde egiten du

283
00:21:24.550 --> 00:21:30.490
eta gero berriro kudeatzen dugu Eta memoriatik
beherantz itzul gaitezke eta oroimenetik

284
00:21:30.490 --> 00:21:33.910
ditugun sentsazio guztiak ukitu ditzakegu Eta
nik begirada triste bat

285
00:21:33.910 --> 00:21:38.950
egin dezaket. Ezin naiz egon zuek egiten
duzuenagatik, zerbait gogoratzen ari

286
00:21:38.950 --> 00:21:42.550
naizelako eta mundu horretatik aldendu
nauelako.

287
00:21:45.940 --> 00:21:49.960
Errealitatea mugatzen diguten beste faktore batzuk
iragazkiak dira, errealitatearekin

288
00:21:50.260 --> 00:21:53.290
dugun harremana filo genetiko batean
iragazten dute, antoje etniko batean,

289
00:21:53.410 --> 00:21:56.860
etnikoak hartzen ditu, soziojuridikoa, eta abar.
Horrek esan nahi du zeru genetikoak

290
00:21:56.870 --> 00:22:00.760
gauza oso erraz bat baino ez digula
adierazten, ondo emateko teoriaren

291
00:22:00.760 --> 00:22:04.030
arabera, teorietan gaudela gogora
dezagun. Sorkuntzak nahi duzuena

292
00:22:04.030 --> 00:22:07.770
administratzen du. Darwinen teoriaren
arabera, gu prozesu

293
00:22:07.780 --> 00:22:09.580
oso baten emaitza izango ginateke.

294
00:22:10.720 --> 00:22:16.120
Ongi. Hau arrastaka eramango dugu.
Seguruenik tximinoetatik gatoz.

295
00:22:16.120 --> 00:22:20.080
Badirudi ez bazaitugu arrastaka eramaten gure
eboluzio-historian,

296
00:22:20.080 --> 00:22:24.030
arrastaka daramagula gure izatearen
zatia, nola osatzen garen amaren

297
00:22:24.040 --> 00:22:28.990
begien bistakoa. Haurdunaldiaren lehen
unetik gizakia bera heztea dela

298
00:22:28.990 --> 00:22:32.920
pentsatzea, baina izaki bizidun guztiak
hezitzaileak dira, hezi eta hezi

299
00:22:32.920 --> 00:22:34.420
egin daitezke.

300
00:22:35.560 --> 00:22:40.240
Hori gero eta gehiago inplementatuko da egunerokotasunean. Guk
ez ditugu hainbeste urte

301
00:22:40.240 --> 00:22:43.750
eta ez ditugu hainbeste urte, bederatzi hilabete. Gure
haurdunaldian gertatu

302
00:22:43.750 --> 00:22:47.920
dena. Garatu diren zentzumen guztiak
hezitzaileak edo desioak dira.

303
00:22:49.120 --> 00:22:51.700
Eta dagoeneko badugu esperientzia
zientifiko bat, erakusten duena,

304
00:22:51.910 --> 00:22:56.381
lasai asko, nola hitz egin dezakedan nire
semearekin sabelean. Eta, beraz,

305
00:22:56.680 --> 00:23:02.951
hezkuntzarako uneak ezartzea alderdi sozio-genikoari, hau
da, aterako naizen

306
00:23:02.950 --> 00:23:07.360
giroari, alderdi sozialari, gizarteari,
eroriko naizen tokiari,

307
00:23:07.360 --> 00:23:11.620
eta, beraz, alderdi geografikoa modelatuko dit,
hau da, lurrean egotea

308
00:23:11.620 --> 00:23:14.320
eta ez Marten egotea gauza bera. Horrek
orain ez gaitu kezkatzen, baina

309
00:23:14.320 --> 00:23:17.531
urte batzuk barru Marten egingo duten jendeak, oro
har, beste mota bateko pertsona

310
00:23:17.530 --> 00:23:22.420
eta zentzumen-iragazketa sortuko du. Eta,
azkenik, gaur egungo ikerketa

311
00:23:22.420 --> 00:23:24.941
batzuk Ipar Amerikatik eramaten
dira, Kaliforniatik, Bestela ez

312
00:23:24.940 --> 00:23:29.620
nago oker. Hori da ahal genuena. Kosmo
astrobiologiko moduko bat, hitz

313
00:23:29.620 --> 00:23:33.730
arraro bat da, non frogatzen ari
den hori egia izango

314
00:23:33.790 --> 00:23:38.501
den, ez. Oraingoz, eguzki-sistemaren
mendeko dokumentuak aurkezten

315
00:23:38.500 --> 00:23:38.860
dira.

316
00:23:40.090 --> 00:23:43.780
Hau da, zuzenean, gure geneen eta
abarren eragin zuzena

317
00:23:43.780 --> 00:23:47.680
badugu. Jarduteko modu bat dago. Beraz,
egongo ginateke Ez da astrologia,

318
00:23:47.680 --> 00:23:49.810
zaintza, ez astronomia.

319
00:23:52.240 --> 00:23:56.260
Feltro gehiago. Izaeraren izaera,
nortasuna. Konturatzerako,

320
00:23:56.260 --> 00:23:59.530
batzuk etorriko zinatekete Laurogei,
esaten zenuen esoterismo

321
00:24:00.070 --> 00:24:04.300
huts hau fikzio hutsa da gai honen
aldean. Kroaziarraren

322
00:24:04.300 --> 00:24:08.260
izaera, nortasuna. Hemen duzue kolorerik
preziatuena, Europan gehien estimatzen

323
00:24:08.260 --> 00:24:12.370
diren hiru koloreak, Europan gutxien
estimatzen direnak.

324
00:24:13.840 --> 00:24:17.080
Europan. Hori ez da mundu mailako ikerketa,
Europa mailako ikerketa baizik.

325
00:24:18.850 --> 00:24:22.510
Horrek pentsarazten digu izaera
pertsonalaren ondorioz kolore bat edo

326
00:24:22.510 --> 00:24:26.890
bestea aukeratuko genukeela esaten ari
naizen guztiaren arabera. Hau

327
00:24:26.891 --> 00:24:30.670
da, hamasei zenbakia jositako
zenbakiekin metatzen da, dugun

328
00:24:32.320 --> 00:24:35.410
jarrera emanez. Horrek, jakina,
orain arte eraman dugun guztia

329
00:24:35.410 --> 00:24:40.030
sortuko du, jarrera bat sortuko du.
Honek gugan egingo duen

330
00:24:40.030 --> 00:24:40.751
aldaketa.

331
00:24:42.310 --> 00:24:45.010
Hori gertatuko da eta aldatu egingo da adinean
aurrera egin ahala.

332
00:24:46.360 --> 00:24:49.030
Nire ospitalean ehun urtetik gorako jendea operatzen
dugu.

333
00:24:50.050 --> 00:24:54.821
Norbaitek hilko zela uste bazuen eta laster asko
sentitzen badut, ez dago hemen

334
00:24:54.820 --> 00:24:56.020
zergak ordaintzeko.

335
00:24:57.520 --> 00:25:00.940
Ez pentsa hain azkar hilko garenik, are
gutxiago.

336
00:25:03.730 --> 00:25:06.880
Eta hau gero finalerako utzi, bestela konturatuko
zineten zatirik garrantzitsuena

337
00:25:06.881 --> 00:25:10.810
izango litzateke eta. Gero zentzu guztiek
batera nola funtzionatzen duten azalduko

338
00:25:10.810 --> 00:25:11.110
dut.

339
00:25:12.460 --> 00:25:16.540
Izan bedi benetan ekintza-mailak erabili diren
zeharkakotasuna, multimodalitatea,

340
00:25:16.540 --> 00:25:20.770
bi mota sortuko dituena: errealitatearen
unibertsoa eta errealitatearen

341
00:25:20.770 --> 00:25:25.600
mundua. Eta hori nola manipulatu dezakegun.
Hemen egongo naiz, atzetik

342
00:25:25.600 --> 00:25:29.770
datorren jendearekin errespetuz jokatzeko.
Baina gero, nahi baduzue eta hemen uzten

343
00:25:29.770 --> 00:25:31.690
bazaitut, akabo, amaitu ez badut ere.